فروشگاه‌های آزاد یا همان Duty Free Shops یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سفرهای بین‌المللی هستند.
اما پشت این فروشگاه‌ها یک مجموعه قوانین دقیق وجود دارد که مشخص می‌کند:
– چه کالاهایی می‌توانند بفروشند
– چه کسانی می‌توانند خرید کنند
– چه زمانی کالا قاچاق محسوب می‌شود
– و گمرک چه نظارتی بر این فروشگاه‌ها دارد
قانون امور گمرکی در مواد ۹۲ تا ۹۴ به‌طور کامل این موضوع را توضیح می‌دهد.
فروشگاه‌های آزاد در قانون امور گمرکی
ماده ۹۲ – تعریف فروشگاه‌های آزاد
قانون ابتدا فروشگاه‌های آزاد را تعریف می‌کند:
فروشگاه آزاد چیست؟
– فروشگاهی است که توسط بخش خصوصی (غیردولتی) تأسیس می‌شود
– محل استقرار آن در:
– فرودگاه‌های بین‌المللی
– گمرکات زمینی
– بنادر
– کالاهای خارجی در این فروشگاه‌ها به مسافران و خدمه فروخته می‌شود
– کالاهای این فروشگاه‌ها از پرداخت حقوق ورودی معاف هستند
– فعالیت فروشگاه باید تحت نظارت گمرک باشد
– و فروشگاه باید مجوز فعالیت از گمرک دریافت کند
تبصره ماده ۹۲:
نحوه ورود، خروج و فروش کالا در فروشگاه‌های آزاد در آیین‌نامه اجرایی تعیین می‌شود
(که در بخش آیین‌نامه به آن خواهیم پرداخت).
ماده ۹۳ – الزام به اظهار کالاهای خریداری‌شده از فروشگاه آزاد
اگر مسافر یا خدمه از فروشگاه آزاد کالایی خریداری کند که حقوق ورودی به آن تعلق می‌گیرد:
– هنگام ورود به قلمرو گمرکی باید آن کالا را اظهار کند
– اگر اظهار نکند، کالا قاچاق محسوب می‌شود
یعنی چه؟
مثلاً اگر مسافر از فروشگاه آزاد یک کالای گران‌قیمت بخرد و هنگام ورود به کشور آن را اعلام نکند،
گمرک می‌تواند با آن مثل کالای قاچاق برخورد کند.
ماده ۹۴ – نظارت گمرک بر انبارهای فروشگاه آزاد
گاهی فروشگاه آزاد یک انبار جداگانه دارد که خارج از انبارهای رسمی گمرک است.
قانون می‌گوید:
– اگر در این انبار کالاهایی پیدا شود که با اسناد و مدارک فروشگاه مطابقت نداشته باشد،طبق مقررات قاچاق با آن برخورد می‌شود
– گمرک هر زمان لازم بداند می‌تواند:
– وارد انبار شود
– کالاها را شمارش کند
– کالاها را با اسناد ورود و خروج مطابقت دهد
این یعنی فروشگاه آزاد تحت نظارت دائمی و کامل گمرک است.
جمع‌بندی نهایی:
مواد ۹۲ تا ۹۴ قانون امور گمرکی، چارچوب قانونی فعالیت فروشگاه‌های آزاد را مشخص می‌کنند:
– فروشگاه‌های آزاد توسط بخش خصوصی تأسیس می‌شوند
– کالاهای آن‌ها از حقوق ورودی معاف است
– فعالیتشان تحت نظارت گمرک است
– کالاهای خریداری‌شده باید هنگام ورود به کشور اظهار شوند
– انبارهای فروشگاه آزاد هر لحظه ممکن است توسط گمرک بازرسی شوند
– هرگونه مغایرت کالایی = قاچاق
این قوانین باعث می‌شود فعالیت فروشگاه‌های آزاد شفاف، قانونی و قابل کنترل باشد.
فروشگاه‌های آزاد در آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی مواد ۱۶۱ تا ۱۶۸
فروشگاه‌های آزاد یا همان فری‌شاپ‌ها یکی از جذاب‌ترین بخش‌های فرودگاه‌های بین‌المللی هستند؛
اما پشت این فروشگاه‌ها یک مجموعه قوانین دقیق وجود دارد که تعیین می‌کند:
– چه کالاهایی می‌توانند وارد فروشگاه شوند
– چه کالاهایی قابل فروش هستند
– کالاهای داخلی چگونه وارد فروشگاه می‌شوند
– انبارداری و ورود موقت چگونه انجام می‌شود
– و اگر کالا فروش نرفت، چه سرنوشتی پیدا می‌کند
آیین‌نامه اجرایی از ماده ۱۶۱ تا ۱۶۸ تمام این موارد را توضیح می‌دهد.
ماده ۱۶۱ – شرایط تأسیس فروشگاه آزاد
برای تأسیس فروشگاه آزاد:
– باید موافقت گمرک ایران گرفته شود
– باید تضمین و قرارداد رسمی با گمرک منعقد شود
چه کالاهایی می‌توان وارد فروشگاه کرد؟
– فقط کالاهایی که در لیست مورد تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت جهاد کشاورزی هستند
– یعنی فروشگاه آزاد نمی‌تواند هر کالایی را وارد کند
– کالای داخلی بدون محدودیت مجاز است.
ماده ۱۶۲ – ورود و خروج کالا به فروشگاه آزاد (توضیح عملی)
برای اینکه موضوع کاملاً روشن شود، به یک مثال واقعی میپردازیم:
فرض کنید شما صاحب یک فروشگاه آزاد در فرودگاه امام خمینی هستید.
۱) ورود کالای خارجی به فروشگاه
– کالا از دبی یا هر کشور دیگری می‌رسد
– گمرک آن را تحویل فروشگاه می‌دهد
– اگر فروشگاه فضای کافی نداشته باشد و بخواهد کالا را به انبار بیرون از گمرک منتقل کند: باید تشریفات ورود موقت انجام دهد
۲) ورود کالای داخلی به فروشگاه
مثلاً می‌خواهید صنایع‌دستی ایرانی یا چای ایرانی در فروشگاه بفروشید:
– باید تشریفات صدور موقت انجام دهید
– وقتی مسافر خروجی کالا را خرید: صدور موقت تبدیل به صدور قطعی می‌شود.
ماده ۱۶۳ – دفتر ثبت ورود و خروج کالا
اگر فروشگاه آزاد، انباری خارج از انبارهای گمرکی داشته باشد:
– گمرک یک دفتر رسمی برای فروشگاه تعیین می‌کند
– تمام ورود و خروج کالاهای داخلی و خارجی باید در این دفتر ثبت شود
این دفتر برای جلوگیری از قاچاق و مغایرت کالایی است.
ماده ۱۶۴ – مسئولیت کالا در انبار فروشگاه آزاد
– مسئولیت حفظ و نگهداری کالا در انبار فروشگاه آزاد کاملاً با صاحب فروشگاه است
– اگر کالا کم شود، آسیب ببیند یا مغایرت داشته باشد: گمرک طبق مقررات ورود موقت با فروشگاه برخورد می‌کند ،یعنی ممکن است جریمه، مطالبه حقوق ورودی یا ضبط کالا انجام شود
ماده ۱۶۵ – فروش کالا به مسافران ورودی و خروجی
این ماده دو نوع فروش را مشخص می‌کند:
۱) فروش به مسافران ورودی
– کالاهایی که مشمول حقوق ورودی هستند
– طبق ماده ۱۳۸ قانون امور گمرکی
۲) فروش به مسافران خروجی
– کالاهایی که در مبادی خروجی برای فروش گذاشته می‌شوند
– به شرط غیرتجاری بودن
صدور قبض فروش:
برای هر فروش باید ۳ نسخه قبض صادر شود:
1. یک نسخه برای فروشگاه
2. یک نسخه برای خریدار
3. یک نسخه برای گمرک
و فروشگاه باید قبض مخصوص گمرک را نیز تحویل دهد.
ماده ۱۶۶ – بسته‌بندی و فاکتور فروش
مثال ساده:
مسافری که از ایران به ترکیه می‌رود، از فروشگاه آزاد شما،سه کنسرو ماهی و یک بسته چای ایرانی میخرد؛
طبق ماده ۱۶۶:
– فروشگاه باید کالا را در کیسه مخصوص فروشگاه آزاد قرار دهد
– یک فاکتور رسمی با مهر فروشگاه به خریدار بدهد
این فاکتور برای کنترل گمرکی در مقصد ضروری است.
ماده ۱۶۷ – مهلت فروش کالاهای ورود موقت
کالاهایی که با ورود موقت وارد فروشگاه آزاد می‌شوند:
– ۶ ماه مهلت فروش دارند
اگر در این مدت فروش نرفت:
فروشگاه سه انتخاب دارد:
1. تمدید مهلت ورود موقت
2. پرداخت حقوق ورودی کالا
3. برگشت کالا به مبدا
اگر هیچ‌کدام انجام نشود:
-کالا متروکه می‌شود
-به اموال تملیکی منتقل می‌شود
-معمولاً در مزایده فروخته می‌شود
نکته مهم:
در گمرک هوایی معمولاً ۲ ماه و در گمرک زمینی و دریایی ۴ ماه پس از متروکه شدن، تصمیم نهایی اجرا می‌شود.
بدون دیدگاه