قاچاق گمرکی در (قانون امور گمرکی) تحلیل کامل مواد ۱۱۳ تا ۱۱۸

قاچاق گمرکی فقط یک تخلف ساده نیست؛
یک اشتباه کوچک در اظهار، یک بی‌دقتی در اسناد، یک تأخیر در خروج کالا یا حتی یک سوءتفاهم در ترانزیت می‌تواند:

– کالا را ضبط کند
– جریمه‌های سنگین ایجاد کند
– کارت بازرگانی را باطل کند
– پرونده کیفری تشکیل دهد
– و حتی باعث محرومیت از فعالیت تجاری شود

به همین دلیل قانون امور گمرکی در مواد ۱۱۳ تا ۱۱۸ دقیقاً مشخص کرده چه چیزهایی قاچاق است و چگونه با آن برخورد می‌شود.

قاچاق گمرکی در (قانون امور گمرکی)

ماده ۱۱۳ – مصادیق قاچاق گمرکی (۱۱ بند + تحلیل کاربردی)

این ماده ستون اصلی تشخیص قاچاق است. هر بند را هم ساده توضیح می‌دهیم، هم حقوقی، هم با مثال واقعی.

بند الف – ورود یا خروج کالا از مسیرهای غیرمجاز
هر کالایی که:

– بدون تشریفات گمرکی
– از مسیرهای غیرمجاز
– وارد یا خارج شود

قاچاق است.

تبصره مهم:
مسیرهای غیرمجاز یعنی مسیرهایی که در تبصره ۱ ماده ۱۰۳ به عنوان مسیر مجاز معرفی نشده‌اند.

مثال واقعی
ورود لوازم الکترونیکی از مرزهای فرعی بدون ثبت در سامانه EPL : قاچاق قطعی.

بند ب – عدم خروج یا عدم تحویل کالاهای ورود موقت و ترانزیت
اگر کالایی که به صورت:

– ورود موقت
– عبور خارجی
– مرجوعی
– پروازش

وارد شده، در مهلت تعیین‌شده خارج نشود یا تحویل نگردد : قاچاق است.

استثنا:
اگر ثابت شود عمدی نبوده.
مثلاً:

– تصادف
– آتش‌سوزی
– سرقت
– بسته شدن مرز
– قوه قهریه

اما اثباتش با شماست و باید سند معتبر ارائه کنید.

تبصره:
ارائه اسناد جعلی برای اثبات خروج یا تحویل کالا : خودش قاچاق است.

بند پ – خارج کردن کالا از اماکن گمرکی بدون اظهار

اگر کالا بدون:

– اظهار
– پرداخت حقوق ورودی

از گمرک خارج شود، قاچاق است؛ چه همان لحظه کشف شود، چه بعداً.

نکته مهم
اگر خارج‌کننده صاحب کالا نباشد:

– کالا ضبط می‌شود
– حقوق ورودی از فرد گرفته می‌شود
– پرونده کیفری تشکیل می‌شود

بند ت – دستکاری در کالای ترانزیت خارجی

هرگونه:

– تعویض کالا
– برداشتن قطعه
– تغییر بسته‌بندی

در کالای ترانزیتی= قاچاق.

-مثال:
ترانزیت لپ‌تاپ از بندرعباس به ترکیه، اما در مسیر،چند دستگاه از کارتن‌ها برداشته شود= قاچاق.

بند ث – اظهار کالای ممنوعه با نام دیگر
اگر کالای ممنوعه با نام دیگری اظهار شود=قاچاق.

تبصره ۲ ماده ۱۰۸

اگر کالا عبوری باشد و اظهار اشتباه باشد، ۳ ماه فرصت دارید دلیل قانع‌کننده ارائه کنید.

بند ج – وجود کالای اضافی اظهار نشده

اگر همراه بار اظهارشده، کالای اضافی باشد= قاچاق.

تصمیم‌گیری طبق:
– ماده ۵۴
– ماده ۱۰۸

-معیارها:
– نسبت وزن کالای اظهار نشده به کل بار
– هم‌نوع بودن یا نبودن کالا

-مثال:
بار ۱۰ تنی پوشاکی که ۵۰۰ کیلو لوازم آرایشی داخلش پیدا شود = قاچاق.

بند چ – عدم بازگشت کالای خروج موقت یا کاپوتاژ

اگر کالایی که خروج موقت شده، در مهلت مقرر برنگردد = قاچاق.

-استثنا:
اثبات عدم عمدی بودن.

بند ح – اظهار خلاف برای کاهش حقوق ورودی

اگر کالایی به جای کالای دیگر اظهار شود تا حقوق ورودی کمتر پرداخت شود = قاچاق.

-تبصره ۱ ماده ۱۰۸:
اگر مابه‌التفاوت حقوق ورودی بیش از ۵۰٪ باشد:

– مابه‌التفاوت اخذ می‌شود
– حداقل ۵۰٪ جریمه هم اضافه می‌شود

بند خ – استفاده از معافیت یا اسناد جعلی

اظهار کالا با:

– معافیت جعلی
– اظهارنامه خلاف
– مجوزهای جعلی

قاچاق است.

بند د – جایگزینی کالای ممنوعه یا کم‌ارزش

اگر کالایی که پروانه صادرات دارد با کالای دیگری جایگزین شود = قاچاق.

-مثال:
پروانه صادرات پسته > خروج خشکبار کم‌ارزش =قاچاق.

بند ذ – واگذاری کالای معافیت‌دار به افراد غیرمشمول

مثال:
خودروی جانبازی قبل از پایان مدت قانونی به فرد غیرجانباز فروخته شود = قاچاق.

ماده ۱۱۴ – ابطال کارت بازرگانی در صورت قاچاق

اگر صاحب کارت بازرگانی مرتکب قاچاق شود:

– کارت موقتاً تعلیق
– یا دائماً ابطال می‌شود

-اعضای کمیسیون:
– نماینده وزارت صمت
– نماینده اتاق بازرگانی
– نماینده گمرک

-تبصره:
ابطال کارت مانع ترخیص کالاهایی که ارز آن‌ها تخصیص یافته یا حمل آن‌ها شروع شده نیست.

ماده ۱۱۵ – ضبط کالای قاچاق

اگر بخشی از محموله قاچاق باشد:

– فقط همان بخش ضبط می‌شود

اما در عمل:

– در ۹۰٪ موارد کل محموله توقیف می‌شود
– چون برای اثبات قاچاق یا اخذ جریمه لازم است

ماده ۱۱۶ – دستکاری در صورت‌مجلس قاچاق

هرگونه:

– اصلاح
– حذف
– اضافه
– تغییر نام اشخاص

در صورت‌مجلس قاچاق؛جعل سند دولتی
و فرد به مراجع قضایی معرفی می‌شود.

ماده ۱۱۷ – اسناد معتبر برای رسیدگی به قاچاق

گمرک برای بررسی قاچاق می‌تواند به اسناد زیر استناد کند:

– پروانه ورود
– پته گمرکی
– قبض سپرده
– قبض خرید کالای متروکه
– پروانه عبور
– پروانه مرجوعی
– پروانه ورود موقت
– پروانه پروازش
– پته عبور
– پروانه کاپوتاژ
– پروانه صادراتی
– پروانه صدور موقت
– کارت مسافری مناطق آزاد
– کارت هوشمند گمرکی

این اسناد برای شفاف‌سازی وضعیت کالا استفاده می‌شوند.

ماده ۱۱۸ – نحوه رسیدگی به پرونده قاچاق

تمام مراحل:

– کشف
– توقیف کالا
– توقیف متهم
– تهیه صورت‌مجلس
– تعیین جریمه
– ارجاع به مراجع قضایی

تابع قوانین قاچاق کالا و ارز است.

-نکات طلایی برای جلوگیری از قاچاق گمرکی:

۱. همیشه اظهار را دقیق و واقعی انجام دهید

کوچک‌ترین اختلاف = قاچاق بالقوه.

۲. اسناد را از شرکت‌های معتبر تهیه کنید

اسناد جعلی = قاچاق قطعی.

۳. مهلت‌های ورود موقت و مرجوعی را جدی بگیرید

یک روز تأخیر = تشکیل پرونده.

۴. در ترانزیت، پلمب را کنترل کنید

پلمب مخدوش = قاچاق.

۵. در صورت حادثه، فوراً به گمرک اطلاع دهید

تا ثابت شود عمدی نبوده.

جمع‌بندی نهایی

مواد ۱۱۳ تا ۱۱۸ قانون امور گمرکی، نقشه راه تشخیص قاچاق است.
اگر این مواد را دقیق بشناسید و درست اجرا کنید:

– هیچ‌وقت درگیر پرونده قاچاق نمی‌شوید
– کالا ضبط نمی‌شود
– کارت بازرگانی‌تان در خطر قرار نمی‌گیرد
– و فعالیت تجاری‌تان با آرامش ادامه پیدا می‌کند

قاچاق گمرکی در(آئین نامه اجرائی قانون امور گمرکی)

تحلیل کامل مواد ۱۸۵ تا ۱۸۸

در کنار مواد ۱۱۳ تا ۱۱۸ قانون امور گمرکی که مصادیق قاچاق را مشخص می‌کنند، آیین‌نامه اجرایی نیز در مواد ۱۸۵ تا ۱۸۸ توضیحات تکمیلی و بسیار مهمی ارائه کرده است.
این مواد، نحوه تشخیص کالای قاچاق، مفهوم اظهارنامه خلاف، ساختار کمیسیون رسیدگی به کارت بازرگانی متخلف و ابزارهای نظارتی گمرک را روشن می‌کنند.

این مقاله یک مرجع کامل، کاربردی و قابل استناد برای فعالان تجارت خارجی، ترخیص‌کاران، شرکت‌های حمل‌ونقل و دانشجویان حوزه گمرک است.

ماده ۱۸۷ – تعریف کالای «از نوع کالای اظهار نشده» و «اظهارنامه خلاف»

۱. کالای از نوع کالای اظهار نشده چیست؟

این عبارت مربوط به بند ج ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی است؛ یعنی همان موردی که می‌گوید:

«وجود کالای اضافی اظهار نشده همراه کالای اظهار شده، قاچاق محسوب می‌شود.»

آیین‌نامه چه توضیحی اضافه کرده؟
ماده ۱۸۷ می‌گوید:

کالای از نوع کالای اظهار نشده، کالایی است که از هر حیث با کالای اظهار شده مطابقت داشته باشد.

یعنی اگر کالای اضافی دقیقاً همان نوع کالای اظهار شده باشد، اما بیشتر از مقدار اظهار شده باشد، باز هم قاچاق محسوب می‌شود.

-مثال واقعی و کاربردی:
فرض کن:

– ۲۵۰ کارتن سنگ‌بُرش ۱۵ سانت اظهار شده
– در ارزیابی مشخص می‌شود ۲۷۰ کارتن است
– و حتی نوع سنگ‌بُرش هم متفاوت است

در این حالت:

– هم اضافه‌بار داریم
– هم عدم تطابق نوع کالا
– هم اظهار خلاف

بنابراین این موضوع باید طبق چند ماده بررسی شود:

– بند ج ماده ۱۱۳ (کالای اضافی اظهار نشده)

– ماده ۵۴ (نحوه تصمیم‌گیری درباره کالای اظهار نشده)
– تبصره ۲ ماده ۱۰۸ (مهلت ارائه دلیل قانع‌کننده در اظهار اشتباه)

این یعنی یک پرونده چندلایه که گمرک باید همه جوانبش را بررسی کند.

۲. اظهارنامه خلاف چیست؟

ماده ۱۸۷ ادامه می‌دهد:

اظهارنامه خلاف، اظهارنامه‌ای است که با اسناد جعلی یا غیرواقعی تنظیم شده باشد.

یعنی چه؟
اگر اظهارنامه بر اساس:

– فاکتور جعلی
– پکینگ لیست جعلی
– گواهی مبدأ جعلی
– یا هر سند غیرواقعی

تنظیم شده باشد، این اظهارنامه خلاف است و کالا قاچاق محسوب می‌شود.

-نکته مهم:
حتی اگر کالا واقعی باشد، اما اسناد جعلی باشد =قاچاق قطعی.

 

ماده ۱۸۸ – محل تشکیل کمیسیون رسیدگی به کارت بازرگانی متخلف

در ماده ۱۱۴ قانون گفته شده بود:

اگر صاحب کارت بازرگانی مرتکب قاچاق شود، کارت او تعلیق یا ابطال می‌شود.

ماده ۱۸۸ آیین‌نامه توضیح می‌دهد:

کمیسیون رسیدگی کجاست؟
دبیرخانه این کمیسیون در گمرک ایران است.

یعنی:

– جلسات
– بررسی پرونده‌ها
– تصمیم‌گیری درباره تعلیق یا ابطال کارت

همه در ساختمان مرکزی گمرک ایران انجام می‌شود.

ساختمان گمرک ایران کجاست؟
تهران – خیابان شهید بهشتی

اعضای کمیسیون چه کسانی هستند؟
– نماینده وزارت صمت
– نماینده اتاق بازرگانی
– نماینده گمرک ایران

این کمیسیون درباره سرنوشت کارت بازرگانی فرد متخلف تصمیم می‌گیرد.

ماده ۱۸۵ – ابزارهای نظارتی گمرک برای مبارزه با قاچاق و پولشویی

این ماده یکی از مهم‌ترین بخش‌های آیین‌نامه است، چون نشان می‌دهد گمرک چگونه قاچاق را کشف می‌کند.

۱. مبارزه با پولشویی

گمرک می‌تواند با همکاری مراجع ذی‌ربط:

– تراکنش‌های مالی مشکوک
– ارزش‌گذاری‌های غیرواقعی
– فاکتورهای صوری
– و جریان‌های مالی مرتبط با قاچاق

را بررسی کند.

این یعنی گمرک فقط به کالا نگاه نمی‌کند؛ به پول هم نگاه می‌کند.

۲. مبارزه با قاچاق مواد مخدر و کالاهای ممنوعه

گمرک برای کنترل دقیق‌تر می‌تواند از:

– دستگاه‌های پیشرفته ایکس‌ری
– سگ‌های موادیاب
– تجهیزات اسکن کانتینر
– سیستم‌های هوشمند ردیابی

استفاده کند.

-نکته مهم:
در گمرک، بار شما معمولاً:

– توسط ارزیاب
– توسط حراست
– توسط ایکس‌ری
– و حتی سگ موادیاب

بررسی می‌شود.

این یعنی هیچ کالایی بدون کنترل از گمرک عبور نمی‌کند.

ماده ۱۸۶ – (این ماده در برخی چاپ‌ها حذف شده یا ادغام شده است)

در نسخه‌های جدید آیین‌نامه، ماده ۱۸۶ عملاً محتوای مستقلی ندارد و بین مواد ۱۸۵ و ۱۸۷ ادغام شده است.
برای جلوگیری از ابهام، معمولاً در آموزش‌ها از آن عبور می‌کنند.

جمع‌بندی نهایی – چرا این ۴ ماده مهم‌اند؟

مواد ۱۸۵ تا ۱۸۸ آیین‌نامه:

– تعریف دقیق‌تری از کالای قاچاق ارائه می‌دهند
– مفهوم اظهارنامه خلاف را روشن می‌کنند
– ساختار کمیسیون رسیدگی به کارت بازرگانی متخلف را مشخص می‌کنند
– ابزارهای نظارتی و امنیتی گمرک را توضیح می‌دهند

این مواد مکمل مواد ۱۱۳ تا ۱۱۸ قانون هستند و باعث می‌شوند:

– هیچ ابهامی در تشخیص قاچاق باقی نماند
– فعالان تجاری بدانند چه چیزهایی خطرناک است
– ترخیص‌کاران بتوانند از پرونده قاچاق جلوگیری کنند
– و گمرک بتواند با قاچاق سازمان‌یافته مقابله کند