کالای متروکه، ضبطی و واگذاری به گمرک در (قانون امور گمرکی) (قسمت اول)

ماده ۳۳ – فروش کالاهای متروکه و ضبطی

– کالاهای متروکه (طبق ماده ۲۴)، ضبطی و واگذاری به گمرک توسط سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی به فروش می‌رسند.

– حق صاحب کالا: تا قبل از فروش، صاحب کالا می‌تواند با پرداخت هزینه‌ها و انجام تشریفات گمرکی، کالا را ترخیص کند.
– حتی اگر کالا به انبارهای اموال تملیکی منتقل شده باشد، باز هم این حق وجود دارد.
– اموالی که در اختیار ولی فقیه قرار می‌گیرند، پس از حکم قضایی به نهاد مربوطه تحویل داده می‌شوند.

ماده ۳۴ – ثبت تاریخ متروکه و ارزیابی کالا

– مرجع تحویل‌گیرنده موظف است تاریخ متروکه شدن کالا را در قبض انبار درج کند.
– شرکت حمل یا تحویل‌دهنده کالا باید ظرف ۵ روز تاریخ تحویل را به صاحب کالا یا گیرنده اطلاع دهد؛ در غیر این صورت مسئول جبران خسارت خواهد بود.
– گمرک برای هر ردیف کالا اظهارنامه تنظیم کرده و با حضور نماینده انبار، کالاها را ارزیابی می‌کند.
– مقدار، نوع و ارزش کالا در اظهارنامه درج می‌شود و حقوق ورودی و هزینه‌ها محاسبه می‌گردد.
– فهرست کالاها به همراه اظهارنامه‌ها به سازمان اموال تملیکی ارسال می‌شود.

ماده ۳۵ – کالای ممنوعه و اعتراض به ضبط

– اگر کالای متروکه از نوع ممنوعه باشد، ارزیابان صورتجلسه تنظیم می‌کنند و موضوع به صاحب یا آورنده کالا اطلاع داده می‌شود.
– اگر صاحب کالا مشخص نباشد، موضوع در روزنامه آگهی می‌شود.
– صاحب کالا می‌تواند ظرف دو ماه اعتراض کند و ظرف ۱۵ روز پس از شکایت، گمرک را مطلع سازد. در غیر این صورت کالا به طور قطعی ضبط می‌شود.

– کالاهای فسادپذیر یا پرهزینه در نگهداری: اگر ظرف ۶ ماه تعیین تکلیف قضایی نشوند، باید فروخته شوند و وجه آن به صورت سپرده نگهداری شود تا در صورت صدور حکم به نفع صاحب کالا، مبلغ به او بازگردانده شود.

جمع‌بندی:

این بخش از قانون امور گمرکی روی سه محور اصلی تمرکز دارد:
1. حقوق صاحب کالا قبل از فروش
2. وظایف شرکت حمل و گمرک در اطلاع‌رسانی و ارزیابی
3. فرآیند اعتراض به ضبط کالا و نحوه رسیدگی به کالاهای ممنوعه یا فسادپذیر

کالای متروکه،ضبطی و واگذاری به گمرک در (قانون امور گمرکی) (قسمت دوم)

ماده ۳۶ – توقیف و محاسبه کالای متروکه

– هر کالایی که در اماکن گمرکی باشد و با دستور مرجع صلاحیت‌دار توقیف شود، متروکه محسوب می‌شود.
– مازاد حاصل از فروش این کالا در حدود دستور مرجع توقیف باقی می‌ماند.
– استثنا: مواردی که به استناد ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی توقیف شده‌اند، مشمول این حکم نیستند.

ماده ۳۷ – انتقال کالاهای متروکه به سازمان اموال تملیکی

– سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی موظف است پس از انجام تشریفات مواد ۳۳ و ۳۴، صورت‌مجلس تنظیم کرده و کالاهای متروکه را از گمرک تحویل بگیرد و به انبارهای خود منتقل کند.
– تبصره ۱: اگر کالای متروکه در کانتینر باشد، پس از یک هفته باید از کانتینر خارج شود و به مرجع تحویل‌گیرنده داده شود. خروج کالا همراه کانتینر تنها با موافقت کتبی صاحب کانتینر امکان‌پذیر است.
– تبصره ۲: پرداخت مازاد حاصل از فروش کالا به صاحب کالا منوط به ارائه حواله ترخیصیه شرکت حمل‌ونقل مربوطه است.
– تبصره ۳: مسئولیت حفاظت و نگهداری کالا پس از تحویل به سازمان اموال تملیکی، بر عهده همین سازمان است.
– تبصره ۴: هزینه‌های خدمات و سایر مخارج کالاهای متروکه هنگام خروج از اماکن گمرکی توسط سازمان اموال تملیکی پرداخت می‌شود (نقدی یا تعهد پرداخت).
– تبصره ۵: حداکثر هزینه انبارداری قابل برداشت از حاصل فروش، مربوط به ۶ ماه است. اگر هزینه انبارداری بیش از این مدت باشد، مازاد آن به عهده سازمان اموال تملیکی خواهد بود.

نکات کلیدی برای درک بهتر

1. توقیف کالا = متروکه شدن مگر در موارد خاص ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی.
2. انتقال کالاهای متروکه به سازمان اموال تملیکی پس از تنظیم صورت‌مجلس الزامی است.
3. کانتینرها هم مشمول مقررات متروکه‌اند اگر ظرف دو ماه از گمرک خارج نشوند.
4. حقوق صاحب کالا در دریافت مازاد فروش تنها با ارائه ترخیصیه معتبر امکان‌پذیر است.
5. هزینه‌های انبارداری تا سقف ۶ ماه از فروش کالا برداشت می‌شود و مازاد آن بر عهده سازمان اموال تملیکی است.

جمع‌بندی:

این بخش از قانون امور گمرکی نشان می‌دهد که:
– گمرک و سازمان اموال تملیکی وظایف مشخصی در مدیریت کالاهای متروکه و ضبطی دارند.
– حقوق صاحب کالا تا حدی حفظ می‌شود، اما باید مدارک و تشریفات قانونی را رعایت کند.
– مقررات مربوط به کانتینرها و هزینه‌های انبارداری به‌طور دقیق مشخص شده تا از اختلافات جلوگیری شود.

کالای متروکه،ضبطی و واگذاری به گمرک در (آئین نامه اجرائی) (مواد ۵۴ و ۵۵)

ماده ۵۴ – گزارش هفتگی کالاهای متروکه

– وظیفه انبارهای گمرکی: آخر هر هفته باید گزارشی از کالاهایی که مدت مجاز انبارداری‌شان تمام شده به گمرک ارائه دهند. این گزارش در دو نسخه و طبق فرم مشخص‌شده توسط گمرک تنظیم می‌شود.
– گمرک پس از دریافت گزارش، موضوع را به صاحب کالا یا آورنده کالا اطلاع می‌دهد. اگر ظرف ۲۰ روز اقدامی برای ترخیص انجام نشود، مراحل بعدی اجرا می‌شود.

تبصره‌های ماده ۵۴

1. اگر در هفته مورد نظر کالایی با پایان مهلت انبارداری وجود نداشته باشد، انبار موظف است گزارش منفی ارائه دهد.
2. در مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی، مدت توقف و تمدید آن طبق قوانین همان مناطق تعیین می‌شود. پس از پایان مهلت، کالا متروکه محسوب شده و مقررات ماده ۲۴ اجرا می‌شود.
3. کالاهایی که به گمرک اظهار شده‌اند (کتبی یا شفاهی) در طول انجام تشریفات گمرکی مشمول ماده ۲۴ و تبصره‌های آن هستند؛ شامل کالاهای فاسدشدنی یا کالاهایی که سند ترخیص صادر شده اما هنوز از انبار خارج نشده‌اند.
4. سازمان اموال تملیکی موظف است ظرف یک هفته پس از اعلام متروکه شدن کالا، آن را از انبارهای گمرکی به انبارهای خود منتقل کند.

ماده ۵۰۵ – گواهی موجودی کالاهای متروکه

– پس از ارسال گزارش ماده ۵۴، مرجع تحویل‌گیرنده بدون اطلاع مسئول نگهداری کالاهای متروکه در گمرک، حق گواهی موجودی کالاها را ندارد.
– دلیل این الزام: مسئول نگهداری باید در جریان موجودی کالاهای متروکه باشد تا از هرگونه تخلف یا سوءاستفاده جلوگیری شود.

نکات کلیدی
1. گزارش هفتگی اجباری است؛ چه کالا متروکه وجود داشته باشد چه نه.
2. مهلت ۲۰ روزه برای صاحب کالا جهت اقدام به ترخیص وجود دارد.
3. مناطق آزاد و ویژه اقتصادی قوانین خاص خود را دارند، اما در نهایت کالا پس از پایان مهلت متروکه می‌شود.
4. انتقال سریع کالاهای متروکه به سازمان اموال تملیکی (حداکثر یک هفته) الزامی است.
5. کنترل موجودی کالاهای متروکه باید با هماهنگی مسئول نگهداری انجام شود تا شفافیت و سلامت فرآیند حفظ شود.

جمع‌بندی:

این بخش از آیین‌نامه اجرایی نشان می‌دهد که:
– گمرک و انبارهای گمرکی موظف‌اند به‌طور منظم و شفاف گزارش کالاهای متروکه را ارائه دهند.
– حقوق صاحب کالا تا زمان مشخصی حفظ می‌شود، اما پس از پایان مهلت، کالا به سازمان اموال تملیکی منتقل می‌گردد.
– کنترل و نظارت دقیق بر موجودی کالاهای متروکه، از تخلفات احتمالی جلوگیری می‌کند.