قبل از اینکه صاحب کالا یا ترخیص‌کار بتواند اظهارنامه گمرکی تنظیم کند، یک‌سری تشریفات اولیه باید توسط شرکت حمل و مرجع تحویل‌گیرنده انجام شود. این مرحله، نقطهٔ شروع فرآیند گمرکی است و در ماده ۱۸ قانون امور گمرکی به‌صورت دقیق تشریح شده است.
ماده ۱۸ – ارائه اظهارنامه اجمالی هنگام ورود وسیله نقلیه
طبق ماده ۱۸:
۱. شرکت حمل موظف است هنگام ورود وسیله نقلیه به قلمرو گمرکی:
– دو نسخه اظهارنامه اجمالی تنظیم کند
– فهرست کل بار (Manifest) را ضمیمه کند
– در صورت نیاز بارنامه‌ها را نیز ارائه دهد
– یک نسخه را به گمرک و نسخه دیگر را به مرجع تحویل‌گیرنده تحویل دهد
۲. اگر وسیله نقلیه خالی باشد:
باید اظهارنامه اجمالی خالی ارائه شود و در آن قید شود که وسیله نقلیه بار ندارد.
۳. اظهارنامه اجمالی باید:
– به زبان فارسی باشد
– طبق نمونه رسمی گمرک تکمیل شود
– بدون قلم‌خوردگی، اصلاح و خط‌زدگی باشد
نکات مهم ماده ۱۸
۱. شرکت حمل کیست؟
شرکت‌هایی مثل:
– کشتیرانی Evergreen
-کشتیرانی MSC
-کشتیرانی Maersk
– خطوط هوایی
– شرکت‌های حمل زمینی و ریلی
– و…
اگر شرکت حمل در ایران نمایندگی رسمی داشته باشد، رسیدگی به مشکلات بار از طریق دفتر نمایندگی انجام می‌شود.
اگر نمایندگی نداشته باشد، مسئولیت پاسخ‌گویی با:
– خدمه کشتی
– یا نماینده موقت شرکت حمل
خواهد بود.
۲. وسیله نقلیه یعنی چه؟
قانون هیچ تفکیکی نکرده؛ بنابراین شامل همه وسایل نقلیه است:
– دریایی
– هوایی
– زمینی
– ریلی
هر وسیله‌ای که وارد قلمرو گمرکی شود، باید اظهارنامه اجمالی ارائه کند.
۳. چرا گفته “قلمرو گمرکی” و نه “ایران”؟
چون برخی مناطق داخل ایران جزو قلمرو گمرکی نیستند:
– کیش
– قشم
– ارس
– چابهار
– سایر مناطق آزاد و ویژه
در این مناطق:
– قوانین گمرکی اجرا نمی‌شود
– ورود کالا به آن‌ها ورود به قلمرو گمرکی محسوب نمی‌شود
– به همین دلیل خودروهای آمریکایی در کیش تردد دارند
خلاصه ماده ۱۸
هر وسیله نقلیه‌ای که وارد قلمرو گمرکی شود، باید:
– اظهارنامه اجمالی بدهد
– فهرست کل بار ارائه کند
– حتی اگر خالی باشد، اظهارنامه خالی بدهد
– اظهارنامه باید طبق نمونه رسمی و بدون خط‌خوردگی باشد
تبصره ۱ ماده ۱۸ – کانتینرهای پلمب‌شده
اگر کالا داخل:
– کانتینر
– محفظه بسته
– بسته‌بندی آکبند
باشد، شرکت حمل باید طبق بارنامه اظهارنامه اجمالی را تکمیل کند.
کانتینرهای پلمب‌شده توسط گمرک نیز آکبند تلقی می‌شوند.
تبصره ۲ ماده ۱۸ – ورود کالا از مناطق آزاد
اگر کالا از:
– مناطق آزاد تجاری
– مناطق ویژه اقتصادی
به قلمرو گمرکی وارد شود:
مقررات ماده ۱۸ شامل آن نمی‌شود.
چرا؟
چون ورود کالا از منطقه آزاد به قلمرو گمرکی، ورود از خارج کشور محسوب نمی‌شود و تشریفات خاص خود را دارد.
جمع‌بندی این بخش
در این قسمت یاد گرفتیم:
– اولین مرحله ورود کالا به چرخه گمرکی، اظهارنامه اجمالی است
– شرکت حمل موظف است فهرست کل بار را ارائه کند
– وسیله نقلیه خالی هم باید اظهارنامه بدهد
– اظهارنامه باید فارسی و بدون قلم‌خوردگی باشد
– مناطق آزاد جزو قلمرو گمرکی نیستند
– کانتینرهای پلمب‌شده طبق بارنامه اظهار می‌شوند
– ورود کالا از مناطق آزاد مشمول ماده ۱۸ نیست
این بخش پایهٔ اصلی تشریفات قبل از اظهار است و درک آن برای ادامه مباحث ضروری است
تشریفات قبل از اظهار – بخش دوم (مواد ۱۹ تا ۲۲ قانون امور گمرکی)
پس از ورود وسیله نقلیه و ارائه اظهارنامه اجمالی (ماده ۱۸)، مرحله بعدی تخلیه کالا، اصلاح مانیفست، تنظیم صورت‌مجلس اختلافات و وظایف شرکت حمل است. این موارد در مواد ۱۹ تا ۲۲ قانون امور گمرکی تشریح شده‌اند.
ماده ۱۹ – تخلیه کالا فقط با موافقت گمرک
طبق ماده ۱۹:
۱. تخلیه کالا در اماکن گمرکی باید با موافقت گمرک انجام شود.
هیچ مرجع یا شرکتی حق ندارد بدون هماهنگی با گمرک، حتی یک بسته کالا را تخلیه کند.
۲. مرجع تحویل‌گیرنده (انباردار):
– چه داخل گمرک باشد
– چه خارج از گمرک
باید تحت نظارت گمرک عمل کند.
۳. تبصره ماده ۱۹
نظارت بر:
– تخلیه
– پذیرش کالا
– تنظیم صورت‌مجلس
– تحویل کالا به انبار
همگی در آیین‌نامه اجرایی مشخص شده‌اند.
ماده ۲۰ – اصلاح مانیفست و اظهارنامه اجمالی
این ماده یکی از مهم‌ترین مواد تشریفات قبل از اظهار است.
سناریو:
کشتی Evergreen وارد بندر شهید رجایی شده.
مانیفست و اظهارنامه اجمالی تحویل گمرک داده.
اما بعداً متوجه می‌شوند مانیفست اشتباه است.
قانون چه می‌گوید؟
۱. اگر هنوز تخلیه شروع نشده باشد:
گمرک اصلاحیه مانیفست را می‌پذیرد.
۲. اگر تخلیه شروع شده باشد:
گمرک فقط اصلاحاتی را می‌پذیرد که مربوط به:
– تاریخ
– مشخصات وسیله نقلیه
– اطلاعات غیرکالایی
باشد.
اما:
اصلاحاتی که مربوط به:
– نوع کالا
– تعداد بسته‌ها
باشد بعد از تخلیه پذیرفته نمی‌شود.
این قانون برای جلوگیری از سوءاستفاده و قاچاق وضع شده.
ماده ۲۱ – صورت‌مجلس اختلافات هنگام تخلیه
اگر هنگام تخلیه کالا:
– بسته‌ها کم باشد
– بسته‌ها زیاد باشد
– بسته‌ها آسیب‌دیده باشد
– محتوای کانتینر با بارنامه تطابق نداشته باشد
باید صورت‌مجلس تنظیم شود.
این صورت‌مجلس توسط:
– نماینده شرکت حمل
– مرجع تحویل‌گیرنده
امضا و به گمرک تحویل می‌شود.
نتیجه:
گمرک طبق ماده ۱۰۴ قانون امور گمرکی با شرکت حمل برخورد می‌کند.
(ماده ۱۰۴ مربوط به مسئولیت شرکت حمل در کسری و اضافه‌بار است.)
تبصره ماده ۲۱ – کانتینرهای LCL
اگر کانتینر LCL باشد یعنی:
– بار چند صاحب کالا داخل یک کانتینر است
– برای هر صاحب کالا بارنامه جدا صادر شده
در این حالت:
۱. شرکت حمل باید:
– درخواست تخلیه بدهد
– بارنامه‌های تفکیکی را ارائه کند
۲. سپس:
– کانتینر تخلیه می‌شود
– بار هر شخص جداگانه در انبار چیده می‌شود
– قبض انبار جدا صادر می‌شود
۳. بعد از تخلیه:
بارنامه‌ها با بسته‌های تخلیه‌شده تطبیق داده می‌شود
اگر اختلافی باشد : طبق ماده ۲۱ رفتار می‌شود.
ماده ۲۲ – وظایف نمایندگان شرکت حمل
این ماده می‌گوید:
تمام وظایفی که بر عهده شرکت حمل است، توسط نمایندگان رسمی آن نیز قابل انجام است.
یعنی اگر شرکت حمل در ایران نمایندگی داشته باشد:
– نماینده می‌تواند مانیفست بدهد
– اصلاحیه ارائه کند
– صورت‌مجلس امضا کند
– پاسخگوی اختلافات باشد
اگر نمایندگی نداشته باشد، مسئولیت با خدمه کشتی یا نماینده موقت شرکت حمل است.
جمع‌بندی بخش دوم تشریفات قبل از اظهار
در این بخش یاد گرفتیم:
– تخلیه کالا فقط با موافقت گمرک انجام می‌شود
– اصلاح مانیفست قبل از تخلیه آزاد است، بعد از تخلیه محدود
– اختلافات هنگام تخلیه باید صورت‌مجلس شود
– کانتینرهای LCL تشریفات خاص دارند
– نمایندگان شرکت حمل می‌توانند تمام وظایف شرکت حمل را انجام دهند
){kind=link}
بدون دیدگاه