در هر معامله تجاری بین خریدار و فروشنده، موضوعات مختلفی مورد مذاکره قرار می‌گیرد:
قیمت کالا، نحوه پرداخت، محل تحویل و شرایط حمل‌ونقل.
اما یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مذاکرات، تعیین اینکوترمز (Incoterms) است.
اینکوترمز در واقع یک زبان مشترک و استاندارد جهانی برای تقسیم مسئولیت‌ها، هزینه‌ها و ریسک‌ها بین خریدار و فروشنده است.
این قواعد مشخص می‌کنند که کالا در کجا تحویل داده می‌شود، چه کسی هزینه حمل را می‌پردازد، چه کسی بیمه را انجام می‌دهد و از چه نقطه‌ای به بعد ریسک کالا بر عهده خریدار است.
اینکوترمز چیست؟
اینکوترمز (Incoterms) مجموعه‌ای از قواعد بین‌المللی است که توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تدوین شده و هدف آن ایجاد درک مشترک بین طرفین معامله درباره:
– محل تحویل کالا
– مسئولیت‌های خریدار و فروشنده
– هزینه‌های حمل‌ونقل
– ریسک‌های کالا در طول مسیر
– وظایف گمرکی در مبدأ و مقصد
هر نقطه‌ای که تحویل کالا در آن انجام شود، از همان نقطه مسئولیت، هزینه و ریسک از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود.
پرکاربردترین اصطلاحات اینکوترمز و توضیح ساده هرکدام
🟩 EXW – تحویل در محل فروشنده (درِ کارخانه)
فروشنده کالا را پشت در کارخانه یا انبار خود تحویل می‌دهد.
از این نقطه به بعد، تمام هزینه‌ها و ریسک‌ها با خریدار است.
🟦 FCA – تحویل به حمل‌کننده در محل تعیین‌شده
فروشنده کالا را در محل توافق‌شده (مثلاً یک شهر دیگر) به حمل‌کننده تحویل می‌دهد.
مثال:
کالا در گوانجو تولید شده اما طبق FCA باید در شنزن به حمل‌کننده تحویل شود.
هزینه‌ها تا تحویل به حمل‌کننده با فروشنده است.
🟫 FAS – تحویل کنار کشتی در بندر مبدأ
فروشنده کالا را کنار کشتی در بندر مبدأ تحویل می‌دهد.
بار هنوز روی کشتی بارگیری نشده است.
🟧 FOB – تحویل روی عرشه کشتی
فروشنده موظف است:
– کالا را از کارخانه تا بندر حمل کند
– تشریفات گمرکی صادرات را انجام دهد
– کالا را روی کشتی بارگیری کند
از لحظه بارگیری، مسئولیت و ریسک به خریدار منتقل می‌شود.
مثال:
فروش شمش آلومینیوم به مشتری خارجی با شرط FOB بندرعباس.
🟨 CFR – هزینه کالا + کرایه حمل تا بندر مقصد
فروشنده:
– هزینه کالا
– و هزینه حمل دریایی
را پرداخت می‌کند.
اما ریسک کالا از لحظه بارگیری روی کشتی با خریدار است.
🟩 CIF – هزینه کالا + کرایه حمل + بیمه
همانند CFR است با این تفاوت که:
– فروشنده بیمه حمل دریایی را نیز پرداخت می‌کند.
این شرط برای کالاهای حساس یا مسیرهای پرریسک بسیار کاربرد دارد.
🟦 CPT – حمل پرداخت‌شده تا محل تعیین‌شده در مقصد
فروشنده هزینه حمل را تا محل مشخص در کشور مقصد پرداخت می‌کند.
ممکن است شامل حمل داخلی در کشور مقصد نیز باشد.
🟪 CIP – حمل و بیمه پرداخت‌شده تا محل تعیین‌شده
همان CPT است با این تفاوت که:
– فروشنده بیمه حمل را نیز پرداخت می‌کند.
🟧 DAP – تحویل در محل تعیین‌شده
فروشنده کالا را در محل مشخص‌شده در کشور مقصد تحویل می‌دهد.
هزینه‌ها و ریسک‌ها تا آن نقطه با فروشنده است.
اما حقوق و عوارض گمرکی با خریدار است.
🟥 DDP – تحویل در مقصد با پرداخت حقوق و عوارض
کامل‌ترین و سنگین‌ترین تعهد برای فروشنده.
فروشنده موظف است:
– هزینه کالا
– حمل بین‌المللی
– بیمه
– حمل داخلی
– حقوق و عوارض گمرکی
– ترخیص در مقصد
را پرداخت کند و کالا را در انبار خریدار تحویل دهد.
خریدار فقط قیمت نهایی را پرداخت می‌کند.
کدام اینکوترمزها پرکاربردترند؟
در تجارت ایران، رایج‌ترین ترم‌ها عبارت‌اند از:
– EXW → تحویل درب کارخانه
– FOB → تحویل روی کشتی
– CFR / CIF → تحویل در بندر مقصد
– DAP / DDP → تحویل در محل خریدار
انتخاب هر ترم تأثیر مستقیم بر قیمت نهایی، ریسک و مسئولیت‌ها دارد.
جمع‌بندی
اینکوترمز یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر قرارداد تجاری است و تعیین صحیح آن می‌تواند از اختلافات، هزینه‌های اضافی و ریسک‌های غیرمنتظره جلوگیری کند.
خریدار و فروشنده باید دقیقاً بدانند که کالا در کجا تحویل می‌شود و چه کسی مسئول چه هزینه‌ای است.
خدمات گروه بازرگانی امین در زمینه اینکوترمز و قراردادهای تجاری
انتخاب صحیح اینکوترمز در قراردادهای خرید خارجی، نقش مهمی در کاهش هزینه‌ها، مدیریت ریسک و جلوگیری از اختلافات تجاری دارد.
گروه خدمات بازرگانی امین با تجربه عملی در مذاکرات تجاری، خرید خارجی و ترخیص کالا، آماده است تا در این زمینه همراه شما باشد.
خدمات ما شامل:
– مشاوره تخصصی برای انتخاب بهترین اینکوترمز متناسب با نوع کالا
– تحلیل هزینه‌ها و ریسک‌ها در هر ترم
– تنظیم قراردادهای خرید خارجی با شرایط استاندارد
– بررسی دقیق مسئولیت‌ها برای جلوگیری از اختلافات
– مدیریت حمل‌ونقل، بیمه و تشریفات گمرکی بر اساس ترم انتخابی
– همراهی کامل از مرحله خرید تا تحویل کالا در مقصد
با انتخاب صحیح اینکوترمز و همراهی یک تیم متخصص، می‌توانید تجارت بین‌المللی خود را با اطمینان، شفافیت و کمترین ریسک انجام دهید
حقوق ورودی و هزینه‌های خدمات گمرکی | بررسی ماده ۳، ۶، ۷ و ۸ قانون امور گمرکی
ادامه مبحث حقوق ورودی؛ ورود به مواد قانونی و نکات عملی
در این بخش، وارد قسمت سوم از توضیحات مربوط به حقوق ورودی و هزینه‌های خدمات می‌شویم و مواد مهمی از قانون امور گمرکی و آیین‌نامه اجرایی آن را بررسی می‌کنیم.
این بخش کاملاً کاربردی است و دقیقاً همان نکاتی را توضیح می‌دهد که در عمل در گمرک اتفاق می‌افتد.
ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی | هزینه‌های خدمات گمرکی چگونه تعیین می‌شود؟
قانون در ماده ۳ توضیح می‌دهد که:
> تمام هزینه‌هایی که صاحب کالا بابت خدمات گمرکی پرداخت می‌کند، دارای نرخ مشخص و قانونی است.
این خدمات شامل موارد زیر است:
– هزینه انبارداری
– هزینه تخلیه و بارگیری
– هزینه لیفتراک و جابه‌جایی
– هزینه‌های اداری و کارشناسی
– خدمات بسته‌بندی، پلمپ، باسکول و…
این نرخ‌ها چگونه تعیین می‌شوند؟
– گمرک پیشنهاد می‌دهد
– وزیر امور اقتصادی و دارایی تأیید می‌کند
بنابراین هر مبلغی که برای خدمات گمرکی پرداخت می‌شود، کاملاً قانونی و مصوب است.
اگر خدمات مربوط به سازمان‌های دیگر باشد؟
– اگر سازمان دولتی باشد → نرخ توسط همان سازمان پیشنهاد و وزارت اقتصاد تأیید می‌کند
– اگر سازمان غیردولتی باشد → نرخ توسط اتحادیه مربوطه تعیین می‌شود
خدمات فوق‌العاده گمرکی چیست؟
قانون اجازه می‌دهد صاحب کالا در شرایط خاص، درخواست خدمات فوق‌العاده بدهد.
خدمات فوق‌العاده یعنی چه؟
خدماتی که:
– خارج از ساعات اداری
– در روزهای تعطیل
– یا خارج از اماکن گمرکی
انجام می‌شود.
مثال واقعی:
فرض کنید:
– بار باید سریعاً از کارخانه به مرز برسد
– زمان کافی برای تخلیه و بارگیری مجدد وجود ندارد
– پنجشنبه است و بار باید شنبه صبح در مرز باشد
در این حالت:
– صاحب کالا درخواست کتبی خدمات فوق‌العاده می‌دهد
– گمرک یک کارشناس را به محل کارخانه می‌فرستد
– ارزیابی، کارشناسی و پلمپ در همان محل انجام می‌شود
– بار مستقیم از کارخانه به سمت مرز حرکت می‌کند
هزینه این خدمات نیز تعرفه مشخص و قانونی دارد.
ماده ۶ قانون امور گمرکی | پرداخت حقوق ورودی در واردات قطعی
ماده ۶ می‌گوید:
> واردات قطعی کالا مستلزم پرداخت حقوق ورودی است.
واردات قطعی یعنی چه؟
کالایی که:
– وارد کشور می‌شود
– برای مصرف، استفاده یا فروش است
– و قرار نیست به کشور مبدأ بازگردد
مثل:
– خودرو وارداتی که پلاک ملی می‌شود
– گوشی موبایل که رجیستر می‌شود
– دستگاه صنعتی که در کارخانه نصب می‌شود
استثنا برای سازمان‌های دولتی
گمرک می‌تواند کالاهای غیرتجاری متعلق به سازمان‌های دولتی را با تعهد و ضمانت‌نامه بانکی ترخیص کند.
سازمان یک سال فرصت دارد حقوق ورودی را پرداخت کند.
مثال:
نیروی انتظامی تعدادی هایلوکس وارد می‌کند.
مسئول مالی سازمان ضمانت‌نامه بانکی ارائه می‌دهد و خودروها ترخیص می‌شوند.
اگر تا یک سال حقوق ورودی پرداخت نشود:
– خودرو توقیف می‌شود
– یا به اموال تملیکی منتقل می‌شود
– و طبق قانون با آن برخورد می‌شود
ماده ۷ قانون امور گمرکی | شرط ترخیص کالا
ماده ۷ به‌صورت خلاصه می‌گوید:
> تا زمانی که حساب صاحب کالا با گمرک صفر نشده باشد، اجازه ترخیص صادر نمی‌شود.
یعنی:
– بدهی‌های قبلی باید پرداخت شود
– حقوق ورودی کالای فعلی باید تسویه شود
– هزینه‌های انبارداری و خدمات باید پرداخت شود
تا زمانی که حساب کاملاً صفر نشود، ترخیص امکان‌پذیر نیست.
ماده ۸ قانون امور گمرکی | گزارش‌دهی به اداره مالیات
این ماده یکی از مهم‌ترین بخش‌ها برای صاحبان کالا است.
قانون می‌گوید:
> گمرک موظف است تمام اطلاعات مربوط به واردات و صادرات را به اداره مالیات گزارش دهد.
این اطلاعات شامل:
– ارزش کالا
– میزان حقوق ورودی پرداخت‌شده
– هزینه‌های خدمات
– مشخصات صاحب کالا
– نوع کالا و تعداد آن
است.
نتیجه مهم:
مالیاتی که در پایان سال برای شما محاسبه می‌شود،
بر اساس گزارش رسمی گمرک به اداره مالیات است.
جمع‌بندی
در این بخش از مبحث حقوق ورودی، مواد ۳، ۶، ۷ و ۸ قانون امور گمرکی را بررسی کردیم.
این مواد به‌طور مستقیم با هزینه‌های خدمات، نحوه پرداخت حقوق ورودی، شرایط ترخیص و گزارش‌دهی مالیاتی مرتبط هستند.
شناخت این مواد به صاحبان کالا کمک می‌کند تا:
– هزینه‌های خود را دقیق‌تر مدیریت کنند
– از خدمات فوق‌العاده در مواقع ضروری استفاده کنند
– از بروز مشکلات مالیاتی جلوگیری کنند
– و فرآیند ترخیص را سریع‌تر و بدون توقف انجام دهند
خدمات گروه بازرگانی امین در حوزه حقوق ورودی، خدمات گمرکی و امور قانونی
مدیریت صحیح هزینه‌های گمرکی، شناخت مواد قانونی و تسلط بر فرآیندهای اجرایی، نقش مهمی در کاهش هزینه‌ها و جلوگیری از توقف کالا دارد.
گروه خدمات بازرگانی امین با تجربه عملی در گمرکات مختلف کشور، آماده است تا در این مسیر همراه شما باشد.
خدمات ما در این حوزه شامل:
– محاسبه دقیق حقوق ورودی و هزینه‌های خدمات
– مشاوره تخصصی درباره مواد قانونی و حقوق مکتسب
– پیگیری پرونده‌های ارزش و دفاع از حقوق صاحب کالا
– مدیریت خدمات فوق‌العاده و تسریع فرآیند ترخیص
– بررسی بدهی‌ها و صفر کردن حساب برای صدور مجوز ترخیص
– همراهی کامل از زمان ورود کالا تا خروج از گمرک
با همراهی تیم ما، فرآیند ترخیص کالا با اطمینان، شفافیت و کمترین ریسک انجام خواهد شد.
بدون دیدگاه