در این بخش می‌خواهیم یکی از مهم‌ترین موضوعات دنیای تجارت و ترخیص کالا یعنی رویه‌های گمرکی را توضیح بدهیم. این اصطلاحات هر روز در گمرک، شرکت‌های حمل‌ونقل، بازرگانی و حتی بین واردکنندگان شنیده می‌شوند و دانستن دقیق آن‌ها برای هر فعال تجاری ضروریست.

طبق بخش هفتم قانون امور گمرکی، هر کالایی که وارد قلمرو گمرکی ایران می‌شود، باید تحت یکی از شش رویه گمرکی اظهار شود. در ادامه، هر کدام را به ساده‌ترین و کاربردی‌ترین شکل ممکن توضیح می‌دهیم تا همیشه در ذهنتان بماند.

رویه‌های گمرکی چیست؟ راهنمای کامل و کاربردی برای واردکنندگان و فعالان تجارت

رویه‌های گمرکی طبق ماده ۴۷ قانون امور گمرکی

قانون می‌گوید هر کالایی که وارد کشور می‌شود، باید تحت یکی از این شش رویه اظهار گردد:

1. ورود قطعی
2. ورود موقت
3. ورود موقت برای پردازش
4. مرجوعی
5. عبور خارجی (ترانزیت خارجی)
6. عبور داخلی (ترانزیت داخلی)

 

۱. ورود قطعی (واردات قطعی کالا)

این ساده‌ترین و رایج‌ترین نوع وارداته.

ورود قطعی یعنی چه؟
یعنی کالا وارد کشور می‌شود، تشریفات گمرکی آن انجام می‌شود، حقوق و عوارض پرداخت می‌شود و در نهایت ترخیص شده و داخل کشور مصرف یا فروخته می‌شود.

مثال کاربردی
– خودرویی که وارد ایران می‌شود، تشریفات گمرکی انجام می‌دهد، پلاک می‌شود و داخل کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۲. ورود موقت

در این حالت کالا فقط برای مدت مشخصی وارد کشور می‌شود و بعد باید از کشور خارج شود.

مثال‌:
– خودروی گذر موقت: وارد می‌شود، چند ماه استفاده می‌شود و بعد باید از کشور خارج شود.
– کالاهای نمایشگاهی: شرکت‌ها کالا را برای نمایشگاه بین‌المللی وارد می‌کنند و بعد از پایان نمایشگاه دوباره آن را خارج می‌کنند.

۳. ورود موقت برای پردازش
این رویه مخصوص کالاهایی است که به‌عنوان مواد اولیه وارد می‌شوند تا روی آن‌ها فرآوری انجام شود و سپس محصول نهایی صادر شود.

مثال کاربردی
فرض کنید:
– شما کاغذ وارد می‌کنید
– در کارخانه آن را تبدیل به کارتن می‌کنید
– سپس کارتن تولیدشده را صادر می‌کنید

در این حالت، کاغذ با رویه ورود موقت برای پردازش وارد شده است.

نکته مهم
در این فرآیند ارزش افزوده ایجاد می‌شود و کالا به محصول جدیدی تبدیل می‌شود.

۴. مرجوعی

مرجوعی یعنی کالا وارد شده اما به هر دلیلی امکان ترخیص آن وجود ندارد و باید به کشور مبدا یا کشور دیگر برگشت داده شود.

دلایل رایج مرجوعی
– کالا اشتباه ارسال شده
– امکان دریافت مجوزهای لازم وجود ندارد
– کالا با استانداردهای لازم مطابقت ندارد

مثال واقعی
شما یک لیفتراک وارد می‌کنید اما موفق به دریافت مجوز ماشین‌آلات نمی‌شوید.
در این حالت مجبورید کالا را مرجوع کنید.

۵. عبور خارجی (ترانزیت خارجی)

در این حالت کالا برای مصرف وارد ایران نمی‌شود؛ فقط از خاک ایران عبور می‌کند.

مثال کاربردی
فردی از امارات خودرو خریده و مقصد نهایی آن ترکیه است.
این خودرو فقط از ایران عبور می‌کند : ترانزیت خارجی

۶. عبور داخلی (ترانزیت داخلی)

در این حالت کالا وارد یکی از گمرکات کشور می‌شود اما صاحب کالا می‌خواهد تشریفات ترخیص را در گمرک دیگری انجام دهد.

مثال واقعی
– صاحب کالا ساکن مشهد است
– کالا از دبی خریداری شده و در بندرعباس تخلیه شده
– او نمی‌خواهد در بندرعباس ترخیص کند
– درخواست می‌دهد کالا ترانزیت داخلی شود و به گمرک مشهد منتقل گردد

این یعنی عبور داخلی.

جمع‌بندی

هر کالایی که وارد کشور می‌شود، باید تحت یکی از شش رویه گمرکی اظهار شود. دانستن این رویه‌ها برای هر واردکننده، ترخیص‌کار، شرکت حمل‌ونقل و فعال تجاری ضروری است، چون انتخاب اشتباه رویه می‌تواند باعث هزینه‌های اضافی، تأخیر، جریمه یا حتی مرجوعی کالا شود.

گروه خدمات بازرگانی امین با سال‌ها تجربه در حوزه واردات، صادرات، ترخیص کالا و مشاوره گمرکی، آماده است تا تمامی مراحل انتخاب رویه گمرکی، دریافت مجوزها، ترخیص و حمل‌ونقل را برای شما با سریع‌ترین زمان و کمترین هزینه انجام دهد.

رویه های گمرکی-بررسی کالاهای ورودی(وارداتی) در قانون امور گمرکی(قسمت دوم)

رویه‌های گمرکی در قانون امور گمرکی | توضیح کامل مواد ۴۸ تا ۵۸

در این بخش از آموزش قانون امور گمرکی،پنج رویه مهم یعنی ورود قطعی، ورود موقت، ورود موقت برای پردازش، مرجوعی و عبور خارجی را بررسی میکنیم. این مباحث از مهم‌ترین بخش‌های قانون هستند و هر واردکننده، ترخیص‌کار و فعال تجاری باید به‌طور کامل با آن‌ها آشنا باشد.

۱. ورود قطعی – ماده ۴۸ قانون امور گمرکی

ماده ۴۸ خیلی ساده می‌گوید:

ورود قطعی یعنی کالایی وارد کشور شود، تشریفات گمرکی آن انجام شود، حقوق ورودی پرداخت شود و کالا از گمرک ترخیص گردد.

یعنی کالا وارد کشور می‌شود و قرار است در داخل مصرف یا فروخته شود.
مثال: واردات خودرو، لوازم خانگی، مواد اولیه، قطعات و…

۲. مسئولیت خسارت کالا قبل از تحویل – ماده ۴۹

این ماده یکی از کاربردی‌ترین مواد قانون است.

موضوع چیست؟
وقتی شما کالا را از چین یا هر کشور دیگری خریداری می‌کنید و کالا در مسیر حمل، انبارداری یا تخلیه آسیب می‌بیند، آیا شما مقصرید؟
خیر.

تا زمانی که کالا در اختیار صاحب کالا نیست، مسئولیت با:
– شرکت حمل
– انباردار
– مرجع تحویل‌گیرنده

است.

اگر کالا آسیب دیده باشد چه می‌شود؟
ماده ۴۹ دو حالت را توضیح می‌دهد:

۱) کالا قابل تفکیک باشد
– بخش سالم : ترخیص
– بخش آسیب‌دیده : واگذاری به دولت
– حقوق ورودی فقط برای بخش سالم پرداخت می‌شود

۲) کالا قابل تفکیک نباشد
– میزان آسیب محاسبه می‌شود
– حقوق ورودی فقط برای بخش سالم پرداخت می‌شود
– اگر کل کالا خراب شده باشد : واگذاری کامل به دولت

این ماده دقیقاً برای همین شرایط طراحی شده تا صاحب کالا متضرر نشود.

۳. ورود موقت – ماده ۵۰

ورود موقت یعنی کالا برای مدت محدود وارد کشور می‌شود و بعد باید خارج شود.

مثال‌:
– خودروهای گذر موقت
– کالاهای نمایشگاهی
– تجهیزات موقت پروژه‌ها

 

۴. ورود موقت برای پردازش – ماده ۵۱

این رویه مخصوص کالاهایی است که:
– وارد می‌شوند
– روی آن‌ها فرآوری، تکمیل یا تعمیر انجام می‌شود
– سپس صادر می‌شوند

مثال
– واردات کاغذ،تولید کارتن و سپس صادرات کارتن
– واردات نخ،بافت پارچه،صادرات پارچه

مدت زمان مجاز
طبق تبصره ۱ ماده ۵۱:
– برای هر کالا مدت مشخصی تعیین می‌شود
– این مدت به پیشنهاد وزارتخانه‌های تولیدی، گمرک، اتاق بازرگانی و وزارت صمت تعیین می‌شود
– مثال:
– کاغذ : ۳ ماه
– نخ : ۶ ماه

۵. مرجوعی – ماده ۵۲

مرجوعی یعنی کالا وارد شده اما قابل ترخیص نیست.

دلایل مرجوعی:
– اشتباه ارسال شده
– مجوزهای لازم صادر نمی‌شود
– کالا با استانداردها مطابقت ندارد

نکته مهم:
مرجوعی الزاماً به کشور مبدا نیست.
می‌توانید کالا را به هر کشور دیگری صادر کنید؛ فقط باید از قلمرو گمرکی ایران خارج شود.

 

۶. عبور خارجی (ترانزیت خارجی) – ماده ۵۳

عبور خارجی یعنی:
– کالا از یک گمرک وارد کشور می‌شود
– از گمرک دیگری خارج می‌شود
– مصرف داخلی ندارد

مثال:
ماشینی که از امارات خریداری شده و مقصد آن ترکیه است:
ورود از بندرعباس،خروج از جلفا=ترانزیت خارجی

 

۷. کسری یا اضافه در کالای ترانزیتی – ماده ۵۴

این ماده بسیار مهم است.

اگر کالا در گمرک ورودی کسری داشته باشد:
– صورت‌مجلس تنظیم می‌شود
– اظهارنامه و پروانه عبور اصلاح می‌شود
– کالا اجازه عبور می‌گیرد

اگر کالا اضافه باشد:
– تا ۵٪ اضافه : نادیده گرفته می‌شود
– مثال: ۱۰۰۰ پرینتر در اظهار ؛ ۱۰۴۰ پرینتر در کانتینر = مشکلی ندارد

اگر کالا غیرهم‌نوع باشد:
مثلاً بین پرینترها ۴ عدد ماینر باشد،مشمول تبصره ۲ ماده ۱۰۸
تخلف + پرداخت مابه‌التفاوت + جریمه

 

۸. کنترل در مسیر عبور – ماده ۵۵

اگر گمرک احتمال تخلف بدهد و در مسیر بار را کنترل کند:

اگر کالای اضافه باشد : ضبط کالای مازاد
اگر کسری یا مغایرت باشد : برخورد طبق مقررات قاچاق

تبصره مهم
نیروی انتظامی حق ندارد پلمپ بار ترانزیتی را بدون حضور نماینده گمرک باز کند.

 

۹. پلمپ شکسته در گمرک خروجی – ماده ۵۶

اگر در گمرک خروجی مشخص شود پلمپ شکسته است:

– در حضور راننده یا نماینده شرکت حمل، بار بررسی می‌شود
– اگر مغایرت نبود : اجازه عبور
– اگر عمدی شکسته شده باشد : قاچاق

۱۰. نرسیدن بار ترانزیتی به مقصد – ماده ۵۷

اگر بار ترانزیتی در مهلت مقرر به گمرک مقصد نرسد : قاچاق

مهلت زمانی:
به‌طور معمول طبق زمانبندی ای که گمرک مشخص میکند:
– به طور مثال به ازای هر ۵۰۰ کیلومتر : ۲۴ ساعت
– مثال: بندرعباس تا جلفا : حدود ۱۰ روز

تبصره ۱
اگر دلیل موجه باشد (سیل، زلزله، مسدود بودن راه و…)به گمرک اثبات شود، قاچاق محسوب نمی‌شود و تضمین بازگردانده می‌شود.

تبصره ۲
اگر بار به‌دلیل شرایط خاص نرسیده باشد اما کمتر از ۱۰ روز از پایان مهلت گذشته باشد:
– طبق ماده ۱۰۹ عمل می‌شود
– جریمه روزانه ۱۰۸ تا ۵۴۰ هزار تومان(مبلغ ممکن است هر ساله تغییر کند)
– اجازه تخلیه در انبار گمرک صادر می‌شود

 

۱۱. میزان تعهدات در ترانزیت – ماده ۵۸

برای ترانزیت باید تضمین بدهید.
اما نکته مهم این ماده:
میزان مسئولیت شما ممکن است بیشتر از مبلغ تضمین باشد.

یعنی اگر تخلفی رخ دهد، حتی اگر جریمه بیشتر از مبلغ ضمانت باشد، باید پرداخت شود تا پروانه عبور صادر شود.

جمع‌بندی نهایی:

مواد ۴۸ تا ۵۸ قانون امور گمرکی یکی از مهم‌ترین بخش‌های قانون هستند و دانستن آن‌ها برای هر فعال حوزه تجارت ضروری است. این مواد تعیین می‌کنند:

– کالا چگونه وارد شود
– چه زمانی مرجوع شود
– چه زمانی ترانزیت محسوب شود
– مسئولیت خسارت‌ها با چه کسی است
– چه زمانی تخلف یا قاچاق محسوب می‌شود

رویه های گمرکی-بررسی کالاهای ورودی(وارداتی) در قانون امور گمرکی (قسمت سوم)

عبور داخلی در قانون امور گمرکی | توضیح کامل مواد ۵۹ تا ۶۳

در ادامه مباحث رویه‌های گمرکی،اکنون میپردازیم به آخرین رویه مهم واردات یعنی عبور داخلی. این رویه زمانی استفاده می‌شود که کالا در یک گمرک تخلیه شده اما قرار نیست همان‌جا تشریفات گمرکی آن انجام شود.

 

۱. عبور داخلی چیست؟ – ماده ۵۹

عبور داخلی یعنی:

کالای گمرک‌نشده از یک گمرک مجاز به گمرک مجاز دیگری منتقل شود تا تشریفات گمرکی در گمرک‌ مقصد انجام شود.

مثال ساده
– کالا از چین خریداری شده
– در بندرعباس تخلیه می‌شود
– اما صاحب کالا می‌خواهد تشریفات گمرکی را در تهران یا اصفهان انجام دهد،درخواست عبور داخلی می‌دهد.

(دو نوع عبور داخلی)
ماده ۵۹ دو نوع عبور داخلی را معرفی می‌کند:

۱) عبور داخلی شخصی:
به درخواست صاحب کالا
مثال:
ارسال بار از بندرعباس و سپس اجرای تشریفات گمرکی در تهران برای ترخیص

2) عبور داخلی اداری:
به درخواست خود گمرک
مثال:
واردات گوشت به بندرعباس
بر فرض مثال گمرک به صاحب کالا اطلاع میدهد که فضای مناسب برای نگهداری گوشت در این گمرک وجود ندارد.
بار به درخواست گمرک به گمرک دیگری منتقل میشود.

۲. انتقال کالا به دلیل شلوغی انبارها – ماده ۶۰

اگر انبارهای یک گمرک شلوغ شود، گمرک می‌تواند:

کانتینرهای پلمپ‌شده را تحت عنوان عبور داخلی به انبارهای گمرکی دیگر منتقل کند.

مسئولیت خسارت
اگر در این انتقال:
– کالا گم شود
– آسیب ببیند
– کسری داشته باشد

مسئولیت با گمرک است
مگر اینکه حادثه ناشی از قوه قهریه باشد (سیل، زلزله، جنگ و…).

تبصره ۱
اگر عبور داخلی به دستور گمرک باشد:
تمام هزینه‌ها با گمرک است.

تبصره ۲
اگر عبور داخلی شخصی باشد:
– باید گمرک مبدا درخواست را قبول کند
– مسئولیت هرگونه خسارت یا کسری با صاحب کالا است

تبصره ۳ – حمل سرِراهی

اگر در اسناد حمل، مقصد یکی از گمرک‌های داخلی ذکر شده باشد و آن شهر گمرک مجاز داشته باشد:
گمرک موظف است اجازه عبور داخلی به صورت حمل سرراهی صادر کند.

مثال حمل سرراهی:
بار از عراق وارد گمرک باشماق می‌شود
در اسناد حمل مقصد «گمرک تهران» ذکر شده،همان‌جا روی تریلی ارزیابی می‌شود و بدون تخلیه، مستقیم به سمت گمرک تهران حرکت می‌کند.

۳. شباهت ماده ۶۱ با ماده ۵۴

ماده ۶۱ بخشی مشابه ماده ۵۴ دارد (کسری، اضافه، مغایرت)
و بخش دیگر آن مربوط به مقررات قاچاق است که در بخش‌های بعدی مفصل توضیح داده می‌شود.

 

۴. نرسیدن بار عبور داخلی به مقصد – ماده ۶۲
این ماده دقیقاً مشابه ماده ۵۷ است، با این تفاوت که:

– ماده ۵۷ : مربوط به عبور خارجی
– ماده ۶۲ : مربوط به عبور داخلی

قانون می‌گوید:
اگر بار عبور داخلی در مدت تعیین‌شده به گمرک مقصد نرسد : قاچاق محسوب می‌شود

مهلت اضافه
در تبصره این ماده:
– ۵ روز مهلت اضافه در صورت وجود عذر موجه
مثل:
– تصادف
– بیماری راننده
– مسدود بودن جاده
– خرابی خودرو

جریمه دیر رسیدن
مثل ماده ۵۷:
– روزی ۱۰۸ هزار تومان تا ۵۴۰ هزار تومان
به تشخیص گمرک(قابل تغییر هر ساله)

 

۵. کسری یا فک پلمپ در مقصد – ماده ۶۳
وقتی بار به گمرک مقصد می‌رسد:

حالت اول: پلمپ سالم است
اما کسری وجود دارد
فقط جریمه پرداخت می‌شود و پرونده بسته می‌شود.

حالت دوم: پلمپ شکسته یا دستکاری شده
این یعنی:
– دخل و تصرف در بار
– احتمال قاچاق

قاچاق اعلام می‌شود
کالا توقیف،جریمه و برخورد قانونی انجام میشود.

استثنا
اگر کسری یا فک پلمپ ناشی از قوه قهریه باشد:
– تضمین و تعهد باطل می‌شود
– صاحب کالا مسئولیتی ندارد
اما باید دلیل قانع‌کننده ارائه شود
مانند (تصادف، آتش‌سوزی، سیل و…)

جمع‌بندی نهایی:

عبور داخلی یکی از مهم‌ترین رویه‌های گمرکی است و دانستن جزئیات آن برای هر واردکننده ضروری است.
مواد ۵۹ تا ۶۳ مشخص می‌کنند:

– چه زمانی می‌توان کالا را از یک گمرک به گمرک دیگر منتقل کرد
– مسئولیت خسارت با چه کسی است
– چه زمانی دیر رسیدن کالا قاچاق محسوب می‌شود
– چه شرایطی باعث معافیت از جریمه می‌شود
– چه زمانی فک پلمپ به معنای قاچاق است

گروه خدمات بازرگانی امین با تجربه گسترده در حوزه ترخیص کالا، عبور داخلی، ترانزیت، واردات و صادرات، آماده است تا تمامی مراحل انتقال کالا، دریافت مجوزها و انجام تشریفات گمرکی را با سریع‌ترین زمان و کمترین هزینه برای شما انجام دهد.