رویه های گمرکی-بررسی کالاهای صدوری(صادراتی) در قانون امور گمرکی (قسمت اول)

صدور قطعی چیست؟ – ماده ۶۴

ماده ۶۴ تعریف بسیار ساده‌ای دارد:

> صدور قطعی یعنی کالای داخلی برای فروش یا مصرف از کشور خارج شود.

یعنی کالا از داخل کشور خارج می‌شود و قرار است در کشور مقصد مصرف، فروخته یا استفاده شود.

مثال‌های صدور قطعی
– صادرات پسته به چین
– صادرات سیمان به عراق
– صادرات محصولات پتروشیمی
– صادرات رب گوجه، خرما، فرش و…

 

۲. کالای صادراتی برگشت‌خورده – ماده ۶۵

حتماً در اخبار دیده‌اید:
– فلفل دلمه‌ای برگشت خورده
– بنزین برگشت خورده
– محصولات کشاورزی برگشت خورده

ماده ۶۵ دقیقاً درباره همین موضوع صحبت می‌کند.

قانون چه می‌گوید؟
اگر کالایی صادر شود و بدون استفاده به کشور برگردد، صاحب کالا فقط در صورتی می‌تواند آن را ترخیص کند که:

1. گواهی‌های بهداشت، ایمنی و قرنطینه ارائه دهد
2. تمام جوایز، مشوق‌ها و امتیازات صادراتی که بابت آن کالا گرفته، به دولت برگرداند

نکته مهم
در گذشته صادرکنندگان جوایز و مشوق‌های زیادی دریافت می‌کردند، اما امروز بخش زیادی از آن‌ها حذف شده.

 

۳. استرداد حقوق ورودی – ماده ۶۶

این ماده یکی از کلیدی‌ترین مواد قانون امور گمرکی است.
هر کسی که با ورود موقت برای پردازش کار می‌کند باید این ماده را دقیق بلد باشد.

الف) استرداد حقوق ورودی یعنی چه؟
فرض کنید:
– شما دان قهوه وارد می‌کنید
– آن را تبدیل به قرص قهوه یا کافئین می‌کنید
– سپس محصول نهایی را صادر می‌کنید

در زمان واردات، شما:
– یا حقوق ورودی پرداخت کرده‌اید
– یا تضمین داده‌اید

وقتی کالا صادر شد، گمرک موظف است حقوق ورودی پرداخت‌شده یا تضمین را به شما برگرداند.

این همان استرداد حقوق ورودی است.

ب) زمان استرداد:
طبق ماده ۶۶:

۱۵ روز بعد از صادرات، گمرک باید حقوق ورودی را به صادرکننده برگرداند.

ج) نرخ محاسبه استرداد چگونه است؟

این بخش بسیار مهم است:

نرخ حقوق ورودی باید بر اساس روزی محاسبه شود که کالا ورود موقت شده است.

مثال کاربردی
– ۶ ماه پیش دان قهوه وارد کردید
– به فرض مثال در روز اظهار دلار ۵۰ هزار تومان بوده
– امروز صادرات انجام شده
– دلار شده ۴۰ هزار تومان

گمرک باید بر اساس نرخ ۵۰ هزار تومان حقوق ورودی را محاسبه و به شما برگرداند.

۴. تبصره‌های مهم ماده ۶۶

تبصره ۱ – صادرات از مناطق آزاد و ویژه
اگر کالا از:
– مناطق آزاد
– مناطق ویژه اقتصادی

صادر شود، مشمول استرداد حقوق ورودی است.

یعنی صادرکننده می‌تواند درخواست استرداد بدهد.

تبصره ۲ – ابزارآلات و مواد کمکی
ابزارآلات، روغن‌ها، مواد روان‌کننده و اقلامی که به‌عنوان کمک در تولید استفاده می‌شوند:

مشمول استرداد نیستند.

تبصره ۳ – استرداد توسط شخصی غیر از واردکننده

این تبصره یکی از جذاب‌ترین بخش‌های قانون است.

استرداد می‌تواند توسط شخصی غیر از واردکننده درخواست شود.

یعنی چه؟
مثال واقعی:

– شما گوجه وارد کرده‌اید (ورود موقت برای پردازش)
– آن را تبدیل به رب گوجه کرده‌اید
– یک شرکت دیگر می‌گوید: «رب را به من بفروش، من برای این محصول در امارات مشتری دارم»
– شما رب را داخل کشور به او می‌فروشید
– او صادرات را انجام می‌دهد

طبق قانون:

همان صادرکننده جدید می‌تواند درخواست استرداد حقوق ورودی گوجه را بدهد.

این یعنی:
– واردکننده لازم نیست خودش صادرکننده باشد
– هر کسی که صادرات را انجام دهد، حق استرداد دارد

 

تبصره ۴ – مهلت درخواست استرداد

از روز امضای پته گمرکی ورود موقت، تا ۳ سال فرصت دارید برای استرداد حقوق ورودی درخواست بدهید.

این مهلت ۳ ساله یکی از مهم‌ترین فرصت‌های قانونی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان است.

جمع‌بندی نهایی:

مواد ۶۴ تا ۶۶ قانون امور گمرکی پایه و اساس فرآیندهای صادرات و استرداد حقوق ورودی هستند.
این مواد مشخص می‌کنند:

– صدور قطعی چیست
– کالای برگشتی چگونه ترخیص می‌شود
– چه زمانی حقوق ورودی قابل استرداد است
– نرخ محاسبه استرداد چگونه تعیین می‌شود
– چه کسانی حق درخواست استرداد دارند
– مهلت قانونی استرداد چقدر است

دانستن این مواد برای هر فعال تجاری، تولیدکننده و صادرکننده ضروری است و می‌تواند از ضررهای بزرگ جلوگیری کند.

رویه های گمرکی-بررسی کالاهای صدوری(صادراتی) در قانون امور گمرکی (قسمت دوم)

انواع رویه‌های صادراتی در قانون امور گمرکی | توضیح کامل مواد ۶۷ تا ۷۵

در ادامه مباحث صادرات، حالا وارد بخش دوم می‌شویم؛ جایی که قانون امور گمرکی انواع رویه‌های صادراتی، شرایط استرداد حقوق ورودی، صدور موقت و مقررات مربوط به بازگشت کالا را توضیح می‌دهد.

این بخش برای صادرکنندگان، تولیدکنندگان، شرکت‌های بازرگانی و ترخیص‌کاران اهمیت حیاتی دارد، چون مستقیم روی هزینه‌ها، سود صادرات و مدیریت فرآیندهای گمرکی اثر می‌گذارد.

۱. شناسایی مواد اولیه در کالای صادراتی – ماده ۶۷

ماده ۶۷ می‌گوید:

> برای اینکه گمرک تشخیص دهد کالای صادراتی از چه مواد اولیه‌ای تولید شده، صادرکننده باید همراه اظهارنامه صادراتی، پروانه ورود موقت برای پردازش را نیز ارائه دهد.

مثال کاربردی:
– شما گوجه را با رویه ورود موقت برای پردازش وارد گمرک دوغارون کرده‌اید
– آن را تبدیل به رب گوجه کرده‌اید
– حالا می‌خواهید از گمرک بازرگان صادرات کنید

برای اینکه:
– گمرک مطمئن شود این رب از همان گوجه وارداتی تولید شده
– و برای اینکه بتوانید استرداد حقوق ورودی بگیرید

باید پروانه ورود موقت را ضمیمه اظهارنامه صادراتی کنید.

۲. پرداخت کامل استرداد حقوق ورودی – ماده ۶۸

این ماده یک نکته مهم دارد:

گمرک موظف است حقوق ورودی را کامل به صادرکننده برگرداند و نمی‌تواند بخشی از آن را به بهانه سهم سازمان‌های دیگر کم کند.

یعنی:
– گمرک باید کل مبلغ را بدهد
– بعد خودش با سازمان‌های دیگر تسویه کند

همچنین سازمان‌ها باید بودجه استرداد را در بودجه سالانه خود لحاظ کنند.

۳. فروش کالای داخلی به اشخاص معاف از واردات – ماده ۶۹

اگر یک تولیدکننده کالای داخلی را به شخصی بفروشد که در واردات کالای مشابه معافیت دارد:

حقوق ورودی مواد اولیه، قطعات و اجزای مصرف‌شده در تولید کالا به فروشنده استرداد می‌شود.

این ماده برای تولیدکنندگان بسیار مهم است.

۴. استرداد با اسناد جعلی – ماده ۷۰

اگر کسی با اسناد جعلی درخواست استرداد بدهد:

– مشمول تبصره ماده ۱۴۳ می‌شود
– علاوه بر بازگرداندن کل مبلغ، ۱۰۰٪ جریمه هم باید پرداخت کند

۵. صدور موقت – ماده ۷۱

صدور موقت یعنی:

کالا برای هدف مشخصی مثل تعمیر، پردازش، شرکت در نمایشگاه یا استفاده موقت از کشور خارج شود و سپس بازگردد.

مثال‌ها
– ارسال دستگاه برای تعمیر به ترکیه
– ارسال تجهیزات برای نمایشگاه بین‌المللی
– خروج موقت خودرو برای سفر
– خروج کالا برای تکمیل یا پردازش

۶. پایان مهلت صدور موقت – ماده ۷۲

اگر کالای صدور موقت در مهلت تعیین‌شده برنگردد:

– تضمین یا تعهد ضبط می‌شود
– اگر کالا ممنوع یا مجاز مشروط باشد،قاچاق محسوب می‌شود

تبصره ۱
اگر کالا در مهلت مقرر برنگردد و بخواهید آن را به صدور قطعی تبدیل کنید:

هیچ‌کدام از جوایز، معافیت‌ها یا تسهیلات صادراتی شامل شما نمی‌شود.

تبصره ۲
اگر کالا تا ۱۰ روز بعد از پایان مهلت تحویل گمرک شود:

– طبق ماده ۱۰۹ عمل می‌شود
– روزی ۱۰۸ تا ۵۴۰ هزار تومان جریمه(قابل تغییر سالانه)

۷. پلمپ کالا در صدور موقت – ماده ۷۳

وقتی کالایی با رویه صدور موقت خارج می‌شود، گمرک:

– بخش‌های مهم و قابل تعویض کالا را پلمپ یا مهر می‌کند
– تا در خارج از کشور قطعه‌ای تعویض نشود

اگر هنگام بازگشت پلمپ از بین رفته باشد:
-چون تشخیص کالا ممکن نیست،مثل کالای وارداتی با آن برخورد می‌شود و باید حقوق ورودی پرداخت شود.

۸. معافیت از حقوق ورودی هنگام بازگشت – ماده ۷۴

کالای صدور موقت هنگام بازگشت حقوق ورودی ندارد
اما:

اگر قطعه‌ای تعویض یا اضافه شده باشد:
– فقط قطعه جدید مشمول حقوق ورودی است

اگر تغییرات زیاد باشد و کالا اصالت خود را از دست بدهد:
-مثل کالای وارداتی با آن برخورد می‌شود
-حقوق ورودی بر اساس ما‌به‌تفاوت ارزش قبل و بعد محاسبه می‌شود

مثال جذاب
خودروی BMW چهارسیلندر را برای تعمیر به دبی می‌فرستید
برمی‌گردد:
– موتور ۶ سیلندر شده(تعویض شده)
– تیونینگ کامل شده

از نظر قانون این خودرو دیگر همان خودرو نیست:
-باید تشریفات واردات انجام شود
-حقوق ورودی بر اساس تفاوت ارزش قبل و بعد محاسبه می‌شود.

۹. احشام در نقاط مرزی – ماده ۷۵

این ماده درباره دامداران مرزی است.

اگر دام‌ها:
– برای چرا
– یا جابه‌جایی کوتاه‌مدت

به‌طور موقت از مرز خارج شوند:

مشمول صدور موقت هستند و هنگام بازگشت حقوق ورودی ندارند.

حتی اگر دام‌ها در خارج از مرز زایمان(تولید مثل) کرده باشند، باز هم حقوق ورودی تعلق نمی‌گیرد.

جمع‌بندی نهایی

مواد ۶۷ تا ۷۵ قانون امور گمرکی پایه و اساس رویه‌های صادراتی را تشکیل می‌دهند.
این مواد مشخص می‌کنند:

– چگونه مواد اولیه صادراتی شناسایی می‌شود
– چه زمانی استرداد حقوق ورودی پرداخت می‌شود
– چه کسانی حق استرداد دارند
– صدور موقت چیست و چه شرایطی دارد
– چه زمانی دیرکرد یا تغییر کالا قاچاق محسوب می‌شود
– چه کالاهایی هنگام بازگشت معاف از حقوق ورودی هستند.